İstanbul Psikolog Rehberi: Kontrol Etme Takıntısı ve "Emin Olamama" Psikolojisi

Ocağı, kapıyı ya da elektriği neden defalarca kontrol ettiğinizi hiç düşündünüz mü?

İstanbul Psikolog arayışınızda Şişli ve Nişantaşı bölgesindeki kliniğimizde Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB) ve tekrarlayan kontrol etme takıntılarını bilimsel temelli yaklaşımlarla çalışıyoruz; bilgi almak için benimle iletişime geçebilirsiniz.

Pek çok insan evden çıkarken ocağın kapalı olduğundan, kapının kilitlendiğinden veya prizlerin çekildiğinden bir türlü emin olamaz. Psikoloji literatüründe Adam S. Radomsky ve arkadaşları (2007) tarafından yürütülen "Doubting and Compulsive Checking" (Şüphe ve Kompulsif Kontrol) başlıklı ünlü çalışma, bu emin olamama döngüsünün arkasındaki çarpıcı bir gerçeği gözler önüne sermektedir. Sanal bir ocak düzeneği kullanılarak yapılan bu araştırmada, katılımcıların bir kısmından ocağı sadece bir kez kontrol etmesi, diğer gruptan ise onlarca kez kontrol etmesi istenmiştir.

Araştırmanın sonuçları oldukça şaşırtıcıdır: Ocağı defalarca kontrol eden grupta, o eyleme dair canlı, net ve detaylı hafıza kayıtlarının silindiği; bunun yerine bulanık bir "aşinalık" duygusunun belirdiği gözlemlenmiştir. Yani, bir şeyi ne kadar çok kontrol ederseniz, beyninizdeki o net görüntü o kadar çok bulanıklaşır. Tekrarlanan kontrol davranışı, hafıza güvenini (memory confidence) ciddi şekilde zayıflatır.

Kısacası, emin olmak için yaptığınız her ekstra kontrol, sizi o durumdan daha da şüphe duyar hale getirir. OKB döngüsünü besleyen asıl mekanizma tam olarak budur. İstanbul genelinde gerçekleştirdiğimiz psikoterapi seanslarında, danışanlarımızın bu kısır döngüyü fark etmelerini sağlıyor, maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) gibi kanıta dayalı Bilişsel Davranışçı Terapi teknikleriyle hafıza güvenini yeniden inşa etmelerine destek oluyoruz. Takıntıların yarattığı şüphe hissinden kurtulmanın yolu daha fazla kontrol etmek değil, zihnin yarattığı o ilk şüphe dalgasıyla güvenli bir şekilde kalabilmeyi öğrenmektir.

İstanbul Genelinde Hizmet Veren Uzman Klinik Psikolog Ömer Faruk Güzelgöz OKB ve Kontrol Takıntısının Hafızaya Etkisini Anlatıyor